|
Lublin |
|
|
Na dziedzińcu Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego |
||
| autor | Jerzy Jarnuszkiewicz (Warszawa) | |
| odlewnik | Brąz Artystyczny | |
| inicjator | Senat KUL | |
| data odsł. | 30 maja 1983 | |
| wysokość | 1,9 m | |
| materiał | brąz, granit | |
| Pomnik, którego autorem jest wybitny polski artysta rzeźbiarz Jerzy Jarnuszkiewicz, odsłonił 30 maja 1983 roku Prymas Józef Kardynał Glemp. Ufundowany został ze składek dobroczyńców i przyjaciół KUL-u.
Rzeźba przedstawia zdarzenie z następnego dnia po inauguracji tego jednego z najważniejszych pontyfikatów w dziejach Kościoła. Na audiencji dla Polaków klękający przed Ojcem Świętym po raz kolejny kardynał Stefan Wyszyński został przez niego podniesiony i uściskany. Na pomniku Prymas znajduje się w przyklęku – Papież wyciąga ręce i jeszcze nie wiadomo, czy go podniesie, uklęknie obok, czy też go obejmie... Inspiracją dla artysty była znana fotografia, którą przypominam obok. Dwumetrowy pomnik stoi na postumencie o wys. 1,4 m złożonym z dwóch prostopadłościennych bloków polerowanego granitu, przypominających nieco mensę ołtarzową. Jak trafnie napisał wielki historyk sztuki profesor Antoni Maśliński, życie tych dwóch Polaków to ofiara złożona na ołtarzu. Ten ołtarz – pomnik stoi w sercu dziedzińca katolickiej uczelni; w samym sercu krzyża utworzonego przez alejki wyłożone płytami z czerwonego piaskowca. Dla nas, studentów KUL-u, pomnik ten to m.in. "Zapaśnicy". Starsze pokolenia żaków stworzyły anegdotkę wiążącą go ze znajdującą się niegdyś za nim stołówką, w której zbyt często podawano kotlety mielone. Klękający Prymas miał błagać Papieża: "Karolu, nie idź tam - znowu mielone..." :) Wielokrotnie reprodukowany i wzmiankowany w opracowaniach dotyczących współczesnej rzeźby polskiej jest ów pomnik niewątpliwie jednym z najlepszych - w moim zaś przekonaniu najlepszym - pomnikiem personalnym w rzeźbie polskiej ostatnich dziesięcioleci.
Jest to plastyczne wyobrażenie czegoś, co jest wielką, duchową rzeczywistością. Kardynał Franciszek Macharski, 30 V 1983 Papież Jan Paweł II pochyla się nad Prymasem Polski, podtrzymuje go, otacza swą mocą i miłością, przekazuje mu duchowe siły całego Kościoła Chry stusowego, którego bramy piekielne nie zwyciężą. Mieczysław Krąpiec, ówczesny (V 1983) rektor KUL Myślę, że takiego pomnika nie ma jeszcze na świecie. I nie było zwykle wielkich mężów przedstawionych w brązie inaczej, jak w jakiejś pozie; rycerzy na koniu, bohaterów w heroicznym geście, wodzów o dumnie wzniesionym obliczu, a nawet świętych przedstawionych w modlitwie, ekstazie, zamyśleniu. Natomiast ten pomnik jest nieoczekiwany. Wyraża coś bardzo ludzkiego. Powitanie dwóch wielkich ludzi. Tak witać się mogą ludzie tylko w Kościele. Poza Kościołem nikt tak się nie wita. I nikt nie przedstawi wielkich mężów i władców. W tym powitaniu wyraża się chrześcijańska kultura pokory i miłości. Wyczytajcie w tej kompozycji właśnie te wartości chrześcijańskie – pokorę i miłość. Ten pomnik trzeba odczytywać w kulturze chrześcijańskiej. Będzie on tu długie lata – daj Boże, aby na wieki, długie wieki był nauczycielem chrześcijańskiej kultury, której tu ma być źródło pulsujące na kraj. Prymas Józef Glemp, 30 V 1983 W tym wypadku chciałem powściągnąć swe decyzje i aspiracje, przyjąć dla siebie pokorną rolę służebną, wobec wydarzenia i osób. Gdybym miał życie przed sobą, za punkt wyjścia mojej drogi wziąłbym ten właśnie pomnik. Jerzy Jarnuszkiewicz
|
||
| [Na dziedzińcu Katolickiego...], „Przegląd Tygodniowy” 1983, nr 13, s. 11; Baraniewski Waldemar, Punkt równowagi, [w:] Jerzy Jarnuszkiewicz – wystawa jubileuszowa z okazji 75 rocznicy urodzin, Warszawa 1994, s. 11; Brzezińska Magdalena, Papież nie potrzebuje pomników, rozm. z Kazimierzem Ożogiem, „Słowo Ludu” 2004, nr 2334, dodatek „Magazyn”, s. 5; CAF - Jaśkiewicz, Pomnik Papieża i Prymasa odsłonięto na KUL, „Echo Krakowa” 1983, nr 106, s. 1; Denys Marta, Wyszkowski Marek, Lublin i okolice. Przewodnik, Lublin 2000, s. 147; Filipiak Maria, Szostek Andrzej MIC (red.), Obecność, Karol Wojtyła w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, Lublin 1989, s. 94; Grzesiuk – Olszewska Irena, Polska rzeźba pomnikowa w latach 1945-1995, Warszawa 1995, s. 268n; Grzesiuk – Olszewska Irena, Pomniki Papieża Jana Pawła II w Polsce, „Życie Chrześcijańskie w Polsce” 1988, nr 10, s. 50n; Jagosz Michał, Pomniki Jana Pawła II, [w:] Papież Słowianin - zwiastun nadziei, red. A. Dobroński, Toruń 2000, s. 308n; Jarecka Dorota, Pomnikowy wysyp, rozm. z Kazimierzem Ożogiem, „Gazeta Wyborcza” 2005, nr 92, s. 18; Jonasz, Głośne myślenie, „Gazeta Wyborcza” 1992, nr 209, s. 19; Kowalczyk Monika, Papież z fabryki pomników, „Dziennik Polski” 2005, nr z dnia 3 VI, s. VI, VII; Krąpiec Mieczysław, Przemówienie na uroczystości odsłonięcia pomnika Jana Pawła II i kardynała Stefana Wyszyńskiego w KUL, 30 maja 1983, „Biuletyn Informacyjny KUL”, 1983 nr 1-2, s. 104; Lameński Lechosław, Metal we współczesnej plastyce polskiej. Twórczość Jerzego Jarnuszkiewicza, „Akcent”, 1988, nr 4, s. 165; Lameński Lechosław, O pomnikach XIX-wiecznych, metalu w rzeźbie XX wieku, twórczości Jerzego Jarnuszkiewicza, „Akcent” 1998, nr 3, s. 219n; Laudański Roman, Papież od ręki, rozm. z Kazimierzem Ożogiem, „Gazeta Pomorska” 2005, nr 99, s. 7; Maśliński Antoni, Stanał pomnik Papieża i Prymasa, „Biuletyn Informacyjny KUL” 1983, nr 1-2, s. 93n; Odsłonięcie pomnika Jana Pawła II i kardynała Stefana Wyszyńskiego na KUL, „Rzeczpospolita” 1983, nr 128, s. 5; Ożóg Kazimierz S., Miedziany Pielgrzym. Wizja Jana Pawła II w pomnikach, „Pro Patria” 2003, nr 1, s. 16n; Ożóg Kazimierz S., Rzeźba jest trudna. O najpiękniejszych pomnikach Jana Pawła II, „Ethos” 2004, nr 3/4, s. 300, 303n; Ożóg Kazimierz S., Rzeźbiarze lubelscy w konfrontacji z władzą ludową, [w:] Artyści lubelscy i ich galerie, red. Lechosław Lameński, Lublin 2004, s. 172; Poradowski Ryszard, Poczet papieży polskich, „Fakty i Mity” 2002, nr 19, s. 8n; Rakowiecki Jacek, Świadectwo i wyzwanie, „Tygodnik Powszechny” 1983, nr 24, s. 8; Ryszkiewicz Andrzej, Lubelski pomnik, „Tygodnik Powszechny” 1983, nr 45, s. 10; Sienkiewicz Jan Wiktor, Ponad spiż trwalszy, „Przegląd Uniwersytecki” 1990, nr 5, s. 5; Subotić Małgorzata, Wierni stawiają monumenty, „Rzeczpospolita” 2005, nr 84, s. 5; Szlęzak Andrzej, To nie tak, „Sztafeta”, 2002, nr 8, s. 6; Wilkowski Marcin, Pomnik ogólnej świadomości, „Ha-art” 2004, nr 1, s. 63; Wojciechowski Aleksander, Czas smutku, czas nadziei – sztuka niezależna lat osiemdziesiątych, Warszawa 1992, s. 116. | ||
|
aktualizacja:
21 lip 2005 17:23:08
-- strona główna >> www.rilian.republika.pl
-- e-mail >>
|
||
